Duurzaamheid in de buitensport

Wie door een outdoorwinkel loopt, ziet het woord op vrijwel elk label staan: duurzaam. Merken schermen met gerecyclede PVC-vrije stoffen, PFC-vrije coatings en klimaatneutrale productie. Maar voor de buitensporter betekent duurzaam meestal iets heel anders: kleding die jaren meegaat of fietstassen die tegen een stootje kunnen. 

Duurzaam kan dus staan voor ecologisch duurzaam, als in milieuvriendelijk, en functioneel duurzaam, waarbij we het hebben over robuustheid en kwaliteit.

De verwarring begint bij het Engelse woord ‘durable’, dat vaak als duurzaam vertaald wordt en dan als  ecologisch duurzaam geïnterpreteerd wordt. Terwijl ‘durable’ (tough) functioneel duurzaam betekent, dus robuust en onverwoestbaar.

De paradox van ultralichte uitrusting

De afgelopen jaren is ultralight-uitrusting enorm in opkomst gekomen. Elke gram die je niet meedraagt op een lange afstandspad of een meerdaagse bikepackingtocht, scheelt. Merken spelen hierop in door kleding, tenten en rugzakken te maken van extreem dunne materialen zoals 10D-nylon of Dyneema Composite Fabric (DCF).

Veel van deze high-tech ultralight-producten scoren uitstekend op het gebied van ecologische productie en ecologische duurzaamheid. 

Tegelijkertijd staat ecologische duurzaamheid vaak op gespannen voet met functionele duurzaamheid.

De flinterdunne materialen missen de mechanische sterkte van zwaardere stoffen. Een superlicht tentzeil scheurt sneller en heeft eerder te lijden onder uv-straling. Bij een slaapmat met 10D-nylon is de kans op lekkages veel groter dan bij een stof die twee keer zo dik is.

En toen Vaude begon met zijn PFC-vrije fietstassen, hadden ze het ‘lassen’ van de naden niet goed onder de knie. De milieuvriendelijker geproduceerde tassen vielen bij een beetje hitte uit elkaar. 

Als een ecologisch geproduceerde ultralight jas al na twee jaar op de afvalberg belandt, terwijl een minder milieuvriendelijk geproduceerde, maar zwaardere jas tien jaar meegaat, welk product is onderaan de streep dan echt beter voor het milieu?

De balans opmaken

De milieubelasting van een product wordt bepaald door de totale impact gedurende de gehele gebruiksduur. Een kledingstuk dat drie keer zo lang meegaat, compenseert een iets minder groen productieproces doordat het minder grondstoffen en energie gebruikt en minder afval veroorzaakt.

Voor buitensporters betekent dit dat de keuze voor uitrusting maatwerk is:

• Kies voor robuust en functioneel duurzaam bij spullen die veel te verduren krijgen, zoals fietstassen, hardshells voor winterse omstandigheden en tentgrondzeilen.

• Kies voor ultralight als gewicht een kritische factor is voor veiligheid of prestatie, maar wees je bewust van het onderhoud. Verleng de levensduur door voorzichtig met de spullen om te gaan en tijdig reparaties uit te voeren met tape of garen.

Duurzaam buitensporten

Ecologisch bewust buitensporten gaat een stuk verder dan alleen de aanschaf van je uitrusting. Ook buiten hebben we, vaak onbedoeld, een grote impact op de natuur en het milieu:

• Laat geen sporen achter: neem al je afval mee terug, inclusief organisch afval zoals bananenschillen en appelbutsen (die verteren in de bergen soms pas na jaren).
• Blijf op de paden: voorkom erosie en bescherm kwetsbare vegetatie en broedgebieden door niet af te snijden van gemarkeerde routes.
• Respecteer de natuur en het wild: houd afstand van wilde dieren, maak geen onnodig lawaai en respecteer rustgebieden en sluitingstijden van natuurgebieden.
• Kampvuur en toiletgebruik: Maak alleen vuur op aangewezen plekken om natuurbranden en bodemschade te voorkomen. Moet je onderweg naar het toilet? Graaf een kuil van 15 tot 20 cm diep, houd ruim afstand van waterbronnen, en neem gebruikt toiletpapier mee in een afsluitbaar zakje.
• Kampeer waar het mag: wildkamperen is in grote delen van Europa verboden, met de uitgestrekte Scandinavische landen als voornaamste uitzondering. Een enorme toeloop van TikTok-kampeerders geeft op verschillende plekken grote problemen met verstoring en vervuiling van de natuur.

Duurzaamheidslabels